Nga entuziazmi për marrëveshjen VV–LDK te fushata kundër gjashtë deputetëve
Për disa orë, Kosova mori frymë e lehtësuar.
Marrëveshja VV–LDK për Presidentin u prit si lajmi që do t'i jepte fund një ngërçi institucional dhe do t'i hapte rrugë zgjedhjes së Presidentit dhe funksionalizimit të plotë të institucioneve.
U krijua bindja se më në fund, pas gjithë kësaj zvarritjeje, politika kishte gjetur një rrugëdalje.
Por nuk kaluan as 24 orë dhe marrëveshja nisi të lëkundej.
Gjashtë deputetë të LDK-së dolën publikisht dhe thanë se nuk do ta votojnë kandidatin për President që do të dilte nga kjo marrëveshje.
Dhe atëherë ndodhi ajo që tashmë po bëhet një zakon i rrezikshëm në politikën kosovare:
në vend se të debatohej me argumente për qëndrimin e tyre, filloi gjyqi publik ndaj tyre.
Portale, studio televizive, analistë, militantë partiakë e komentues të rrjeteve sociale nisën të merren me “gjashtëshen”.
Disa për t'i mbrojtur.
Disa për t'i sulmuar.
Disa për t'i etiketuar.
Disa për t'i fyer.
Por pyetja themelore u la anash:
A kanë të drejtë deputetët të votojnë sipas bindjes së tyre?
Në një demokraci normale, kjo nuk do të duhej të ishte fare pyetje.
Deputeti nuk është telekomandë e kryetarit të partisë
Ka ardhur koha të thuhet pa dorashka:
Deputeti nuk është buton që shtypet nga kryetari i partisë.
Nuk është numër në një tabelë.
Nuk është dorë që ngrihet automatikisht kur dikush në zyrën e partisë jep sinjalin.
Deputeti është mandat i zgjedhur.
Ka përgjegjësi politike.
Ka bindje.
Ka ndërgjegje.
Dhe, mbi të gjitha, ka të drejtë të thotë JO.
Mund të gabojë.
Mund të ketë bërë llogari të gabuar politike.
Mund të jetë duke marrë një vendim që do t'i kushtojë shtrenjtë politikisht.
Por këto janë çështje të tjera.
Të thuash se një deputet duhet të votojë patjetër sipas marrëveshjes së partisë është një hap drejt një modeli ku Kuvendi shndërrohet në sallë ku vetëm formalizohet ajo që është vendosur paraprakisht nga liderët.
Nëse kjo është demokracia që duam, atëherë le ta themi hapur.
Marrëveshja e dy liderëve nuk është urdhër për 120 deputetë
VV dhe LDK mund të negociojnë.
Mund të merren vesh.
Mund të ndajnë përgjegjësi.
Mund të bëjnë marrëveshje politike.
Por një marrëveshje politike ndërmjet dy subjekteve nuk duhet të trajtohet sikur është urdhër ushtarak për secilin deputet.
Sepse parlamenti nuk është mbledhje partie.
Dhe deputetët nuk janë ushtarë që presin komandën.
Nëse një parti pretendon se deputetët e saj janë të detyruar të votojnë çdo marrëveshje të lidershipit, atëherë le të jemi të sinqertë:
problemi nuk janë gjashtë deputetët. Problemi është kultura politike që po kërkon t'i eliminojë ata nga vendimmarrja individuale.
Po sikur nesër të jetë një deputet tjetër?
Sot janë gjashtë deputetë të LDK-së.
Nesër mund të jenë gjashtë të VV-së.
Pasnesër dhjetë të një partie tjetër.
Dhe nëse sot pranojmë që ata duhet të nënshtrohen ndaj presionit publik vetëm pse nuk votojnë sipas marrëveshjes së liderëve, nesër nuk kemi më asnjë arsye të ankohemi kur e njëjta metodë përdoret kundër deputetëve që mendojnë ndryshe nga ne.
Kjo është hipokrizia e madhe e këtij debati.
Ne e duam lirinë e deputetit vetëm kur ai është duke votuar në anën tonë.
Kur voton ndryshe, papritur bëhet “problem”, “pengues”, “i papërgjegjshëm”, “tradhtar”, “i shitur” apo çfarëdo etikete tjetër që i shkon për shtat turmës së ditës.
Kjo nuk është demokraci.
Kjo është disiplinë politike e maskuar si patriotizëm institucional.
Kritikoni votën, jo personin
Nëse gjashtë deputetët kanë gabuar, argumentojeni pse.
Nëse vendimi i tyre rrezikon institucionet, shpjegojeni.
Nëse kanë dëmtuar partinë e tyre, le t'i përgjigjen partisë.
Nëse kanë zhgënjyer votuesit e tyre, le t'u përgjigjen votuesve.
Por çfarë kuptimi ka sulmi personal?
Çfarë fiton demokracia duke i ofenduar?
Çfarë zgjidhje politike prodhon linçimi?
Asgjë.
Përkundrazi.
Kjo vetëm e ul nivelin e debatit dhe e tregon varfërinë e argumentit.
Kur nuk ke argument për ta rrëzuar qëndrimin e dikujt, është shumë më e lehtë ta sulmosh personin.
Kjo është pikërisht ajo që po shohim.
LDK-ja ka të drejtë t'i ndëshkojë. Askush tjetër nuk ka mandat mbi ta.
Nëse këta gjashtë deputetë kanë vepruar në kundërshtim me vendimet e LDK-së, atëherë LDK-ja ka të drejtë të merret me ta.
Mund t'i kritikojë.
Mund t'i kërkojë llogari.
Mund të përdorë mekanizmat e saj të brendshëm.
Mund edhe t'i sanksionojë, nëse rregullat e saj e parashohin.
Kjo është çështje e partisë.
Por jashtë kësaj, askush nuk duhet të sillet sikur ka marrë një autorizim për t'u treguar deputetëve se çfarë duhet të votojnë.
Sidomos mediat.
Sidomos analistët.
Sidomos militantët e partive.
Mediat kanë të drejtë të kritikojnë. Nuk kanë të drejtë të bëhen gjykatë politike.
Analistët kanë të drejtë të argumentojnë. Nuk kanë mandat të urdhërojnë deputetët.
Publiku ka të drejtë të zemërohet. Por zemërimi publik nuk është normë juridike.
Një demokraci që trembet nga një “JO” është demokraci e brishtë
Nëse një marrëveshje është aq e mirë saç po na thuhet, atëherë ajo duhet të jetë në gjendje të mbijetojë edhe përballë gjashtë votave kundër.
Nëse një marrëveshje politike shembet sepse gjashtë deputetë thonë “JO”, problemi nuk zgjidhet duke i poshtëruar ata.
Problemi është se marrëveshja nuk ka arritur të sigurojë mbështetjen e nevojshme.
Kjo është politikë.
Negocio.
Bind.
Argumento.
Kërko mbështetje.
Gjej kompromis.
Por mos kërko që deputeti të heqë dorë nga vullneti i tij vetëm për t'i shpëtuar një fushate presioni.
Sepse në momentin kur deputeti voton nga frika e linçimit, nuk kemi fituar një votë më shumë për Presidentin.
Kemi humbur një copëz të demokracisë.
Sot po gjykojmë gjashtë deputetë. Nesër mund të gjykojmë vetë demokracinë.
Nuk është e nevojshme t'i duam këta gjashtë deputetë.
Nuk është e nevojshme të pajtohemi me ta.
Nuk është as e nevojshme të mendojmë se vendimi i tyre është i drejtë.
Por duhet të mbrojmë parimin që qëndron përtej tyre.
Sepse parimet demokratike nuk mbrohen vetëm për njerëzit me të cilët pajtohemi.
Mbrohen sidomos për ata me të cilët nuk pajtohemi.
Prandaj pyetja nuk është nëse gjashtë deputetët duhet të votojnë sipas dëshirës së VV-së, LDK-së apo cilitdo lider tjetër.
Pyetja është shumë më e madhe:
A duam një Kuvend me deputetë që mendojnë dhe marrin përgjegjësi, apo një Kuvend me 120 gishta që ngrihen në momentin kur lideri shtyp butonin?
Nëse duam të parën, duhet ta pranojmë edhe të drejtën për mospajtim.
Nëse duam të dytën, mos u ankohemi më vonë se në Kosovë nuk ka demokraci të brendshme, nuk ka institucione të pavarura dhe se politika drejtohet nga pak njerëz.
Sepse demokracia nuk fillon me marrëveshjen e liderëve.
Demokracia fillon në momentin kur dikush ka guximin të thotë “JO” — edhe kur të gjithë të tjerët i thonë “PO”.
xh.selmani
Comments