Në këtë kuptim, Kosova përbën një rast interesant. Formarisht, ajo është një demokraci parlamentare, me pluralizëm partiak dhe zgjedhje të rregullta. Megjithatë, fuqia reale e opozitës në Kosovë mbetet e kufizuar dhe shpesh e paqëndrueshme, si në aspektin e kontrollit institucional, ashtu edhe në aftësinë për të ndërtuar alternativa bindëse ndaj qeverisë.
Dy dimensione të pushtetit opozitar në Kosovë
Duke u mbështetur në teorinë demokratike, pushteti i opozitës mund të shihet në dy dimensione kryesore: kontrolli i qeverisë dhe ofrimi i alternativave politike.
Kontrolli i qeverisë
Në Kosovë, opozita ka në dispozicion disa mekanizma formale të kontrollit: interpelanca parlamentare, komisione hetimore, pyetje parlamentare dhe pjesëmarrje në komisione të Kuvendit. Megjithatë, në praktikë, këto instrumente shpesh kanë efekt të kufizuar real. Komisionet parlamentare, edhe pse teorikisht hapësira të rëndësishme për mbikëqyrje, dominohen nga shumica qeverisëse, ndërsa rekomandimet e tyre rrallëherë çojnë në pasoja konkrete politike ose institucionale.
Për më tepër, polarizimi politik dhe bojkoti i shpeshtë i Kuvendit në periudha të caktuara e kanë dobësuar më tej rolin mbikëqyrës të opozitës. Si rezultat, kontrolli i qeverisë nga opozita në Kosovë është më tepër procedural sesa substancial.
Opozita si alternativë politike
Në aspektin e paraqitjes së alternativave, opozita në Kosovë është shpesh më e dukshme sesa efektive. Debatet parlamentare, konferencat për media dhe aktiviteti në rrjete sociale i japin opozitës një prani publike relativisht të lartë. Megjithatë, kjo dukshmëri rrallëherë shoqërohet me programe të qarta, koherente dhe afatgjata që do ta poziciononin opozitën si alternativë bindëse qeverisëse.
Shpesh, diskursi opozitar në Kosovë mbetet reaktiv, i përqendruar në kritika ndaj qeverisë, më shumë sesa proaktiv, pra në ndërtimin e vizioneve politike alternative. Kjo e kufizon aftësinë e opozitës për të mobilizuar mbështetje të qëndrueshme qytetare dhe për të kanalizuar pakënaqësinë publike në ndryshim institucional.
Kosova në krahasim me modelet demokratike
Nëse Kosova do të vendosej në tipologjinë krahasuese të demokracive, ajo do të pozicionohej më afër vendeve ku opozita ka pushtet të kufizuar si në kontroll, ashtu edhe në ofrimin e alternativave, ndonëse jo në të njëjtin nivel me demokracitë më problematike të Europës.
Dobësia e opozitës parlamentare në Kosovë ka bërë që opozita jashtë-parlamentare, përfshirë protestat dhe presionin qytetar, të shihet shpesh si mjet më efektiv për kundërshtim politik. Kjo tregon një hendek mes institucioneve përfaqësuese dhe pritshmërive demokratike të qytetarëve.
Nevoja për një opozitë më të fortë në Kosovë
Demokracia në Kosovë nuk varet vetëm nga fuqia e qeverisë, por edhe nga cilësia dhe kapaciteti i opozitës. Një opozitë që nuk arrin ta kontrollojë qeverinë dhe nuk ofron alternativa të besueshme, e dobëson vetë procesin demokratik.
Prandaj, për forcimin e demokracisë kosovare, është e domosdoshme:
- fuqizimi real i mekanizmave parlamentarë të kontrollit,
- profesionalizimi i punës opozitare në Kuvend,
- ndërtimi i alternativave programore të qarta dhe të besueshme,
- dhe rritja e besimit të qytetarëve te opozita si aktor politik konstruktiv.
Një opozitë funksionale nuk është pengesë për qeverisjen, por kusht themelor për një demokraci të shëndetshme edhe në Kosovë.
xh.selmani
Comments