Kur një parti e mban peng Kuvendin, pushtetin dhe institucionet, nuk kemi më krizë politike. Kemi krizë të Republikës.
Kjo nuk është më një seancë e dështuar.
Nuk është më një mosmarrëveshje për një nënkryetar.
Nuk është më një problem procedural.
Dhe kushdo që përpiqet ta shesë kështu, po përpiqet ta fshehë thelbin e problemit.
Kuvendi i Kosovës po mbahet peng.
Dhe bashkë me të po mbahet peng edhe funksionimi normal i Republikës.
Seanca e sotme ishte edhe një dëshmi se politika kosovare ka hyrë në një rrugë qorre. Një rrugë ku askush nuk dëshiron të bëjë hapin e parë drejt përgjegjësisë, ndërsa qytetarëve u kërkohet të presin.
Por Kosova nuk mund të presë pafundësisht.
Qytetarët votuan.
Zgjedhjet u mbajtën.
Deputetët morën mandat.
Dhe detyrimi i tyre i parë nuk ishte të gjenin mënyrën se si ta bllokonin Kuvendin.
Detyrimi i tyre ishte ta konstituonin atë.
Por ajo që po shohim është e kundërta.
Në fakt, ajo që po ndodh sot ngjan gjithnjë e më shumë me një strategji politike: institucionet e reja të dalura nga zgjedhjet të mos krijohen, ndërsa pushteti aktual të vazhdojë të qëndrojë në detyrë.
Nëse ky është qëllimi, atëherë duhet thënë pa e mbështjellë me fjalë diplomatike:
Kjo është një lojë jashtëzakonisht e rrezikshme me shtetin.
Sepse çfarë është më komode për një pushtet sesa të qeverisë pa një Kuvend funksional që e kontrollon?
Çfarë është më komode sesa të qëndrosh në pozitë si “ushtrues detyre”, ndërsa institucioni që duhet të të kërkojë llogari nuk është i konstituuar?
Dhe çfarë është më e rrezikshme për demokracinë sesa krijimi i një situate ku pushteti ekzekutiv vazhdon të veprojë, ndërsa kontrolli parlamentar mungon?
Kjo është arsyeja pse çështja nuk është më vetëm kush do të bëhet nënkryetar i Kuvendit.
Çështja është:
Kush po përfiton nga moskonstituimi i Kuvendit?
Kjo është pyetja që duhet t'i bëhet politikës kosovare.
Dhe sidomos atyre që kanë fuqinë politike për ta zhbllokuar situatën.
Në legjislaturën e kaluar, nënkryetarët u votuan në pako.
Në një legjislaturë të mëparshme, procesi u bllokua pikërisht për shkak të mosvotimit të përfaqësuesit të komunitetit serb.
Pra, precedentët ekzistojnë.
Por sot duket sikur politika ka mësuar jo si të shmangë krizën, por si ta përdorë krizën.
Dhe kjo është shumë më e rrezikshme.
Sepse demokracia nuk është vetëm të fitosh zgjedhjet.
Demokracia është të pranosh edhe pasojat e zgjedhjeve.
Nëse një parti fiton, duhet ta ndërtojë pushtetin përmes institucioneve.
Nëse humb, duhet ta pranojë rezultatin.
Nëse nuk i ka votat, duhet të negociojë.
Nëse ka shumicën, duhet të marrë përgjegjësi.
Por nuk mund të ekzistojë një demokraci ku rregulli është:
“Nëse nuk më konvenon përbërja e institucionit, nuk e krijoj institucionin.”
Kjo nuk është demokraci.
Kjo është pengmarrje institucionale.
Dhe këtu Vetëvendosje duhet të japë përgjigje.
Jo me deklarata partiake.
Jo me akuza ndaj opozitës.
Jo me fjalime për patriotizëm.
Jo me retorikë për “vullnetin e popullit”.
Por me një përgjigje të thjeshtë:
Pse nuk po krijohen institucionet e dala nga zgjedhjet?
Nëse e dëshironi pushtetin, merreni përmes Kuvendit.
Nëse e keni shumicën, dëshmojeni në Kuvend.
Nëse e keni mandatin, merrni përgjegjësinë.
Nëse nuk e keni shumicën, negocioni.
Por mos kërkoni të qeverisni pafundësisht në një zonë gri institucionale.
Sepse ushtruesi i detyrës nuk është mbret.
Dhe një qeveri në detyrë nuk është pushtet pa afat.
Kosova sot është duke hyrë në një territor të rrezikshëm.
Nëse një institucion nuk konstituohet, ndërsa institucionet e tjera vazhdojnë të funksionojnë në forma të përkohshme, krijohet një precedent që nesër mund ta përdorë çdo parti.
Sot mund të jetë Vetëvendosje.
Nesër mund të jetë dikush tjetër.
Dhe kur të vijë dita që ky precedent t'i kthehet kundër atij që po e krijon, do të jetë tepër vonë për të thënë se demokracia duhet respektuar.
Rregullat duhet të vlejnë edhe kur nuk na pëlqejnë.
Kjo është pikërisht ajo që e dallon shtetin ligjor nga sundimi i interesit politik.
Edhe Gjykata Kushtetuese nuk mund të trajtohet si një institucion që dëgjohet vetëm kur vendimi i saj i konvenon politikës.
Vendimet kushtetuese nuk janë rekomandime.
Nuk janë këshilla.
Nuk janë opinione që secila parti mund t'i interpretojë sipas nevojës.
Ato duhet të respektohen.
Nëse institucionet fillojnë të zgjedhin se cilat vendime të Gjykatës Kushtetuese do t'i zbatojnë dhe cilat jo, atëherë kemi kaluar vijën e kuqe.
Sepse pas kësaj nuk kemi më shtet ligjor.
Kemi shtet sipas interesit të shumicës së momentit.
Dhe çfarë po bën bashkësia ndërkombëtare?
Ku është presioni?
Ku është kërkesa e qartë që institucionet e dala nga zgjedhjet të krijohen?
Ku është kërkesa që Kushtetuta dhe vendimet e Gjykatës Kushtetuese të respektohen?
Kosova nuk mund të lihet vetëm në një krizë të tillë.
Sepse historia e Kosovës dëshmon se kur institucionet dobësohen, nuk dëmtohet vetëm politika.
Dëmtohet vetë shteti.
Dhe pastaj vjen data që duhet t'i shqetësojë të gjithë.
Nëse mandati i ushtrueses së detyrës së presidentes përfundon më 4 tetor dhe deri atëherë nuk gjendet një zgjidhje kushtetuese, Kosova mund të përballet me një situatë institucionale jashtëzakonisht të rëndë.
Sepse çështja nuk është vetëm kush do të jetë president.
Çështja është kush do të ketë kompetencë të ndërmarrë hapin tjetër kushtetues.
Kush do t'i shpallë zgjedhjet?
Kush do ta ushtrojë kompetencën përkatëse?
Kush do të garantojë vazhdimësinë institucionale?
Kush do t'i japë fund krizës?
Këto nuk janë pyetje akademike.
Janë pyetje për ekzistencën funksionale të Republikës.
Dhe një shtet serioz nuk pret që të mbërrijë në buzë të greminës për të kuptuar se duhet të kthehet prapa.
Por mbi të gjitha, duhet t'u kujtohet diçka deputetëve:
Këtë borxh nuk ua ka lënë askush.
Kosova nuk është ndërtuar që ju të luani me institucionet.
Nuk është ndërtuar që partitë të luftojnë për karrige.
Nuk është ndërtuar që pushteti të kërkojë mënyra për të shmangur përgjegjësinë.
Kosova është paguar me jetë.
Me burgje.
Me dëbime.
Me familje të shkatërruara.
Me gjakun e viktimave.
Me sakrificën e luftëtarëve të UÇK-së.
Me punën dhe përpjekjet e gjeneratave të tëra.
Dhe sot disa politikanë po sillen sikur Republika është një pronë private që mund ta mbyllin në sirtar sa herë që rezultati politik nuk u pëlqen.
Jo.
Kosova nuk është pronë e askujt.
As e Vetëvendosjes.
As e PDK-së.
As e LDK-së.
As e AAK-së.
As e askujt tjetër.
Partitë vijnë dhe shkojnë.
Liderët vijnë dhe shkojnë.
Deputetët vijnë dhe shkojnë.
Republika duhet të mbetet.
Prandaj, kjo nuk është koha për kalkulime partiake.
Nuk është koha për lojëra procedurale.
Nuk është koha për të kërkuar se kush do të dalë fitues në fund të kësaj krize.
Sepse nëse vazhdon kjo logjikë, mund të ndodhë diçka shumë më e keqe:
të humbasim të gjithë.
Dhe kur humbet shteti, nuk ka parti fituese.
Ka vetëm një Republikë të dobësuar.
Një demokraci të konsumuar.
Një qytetar të zhgënjyer.
Dhe një precedent të rrezikshëm për të ardhmen.
Prandaj duhet thënë qartë:
Kuvendi duhet të konstituohet. Institucionet duhet të funksionojnë. Kushtetuta duhet të respektohet. Vendimet e Gjykatës Kushtetuese duhet të zbatohen. Dhe askush nuk ka mandat ta mbajë Republikën peng për interesin e vet politik.
Sepse pushteti nuk është qëllimi i Republikës.
Republika është qëllimi.
Dhe vënia e Republikës në pikëpyetje për shkak të interesit politik të çastit do të ishte një nga tradhtitë më të rënda që mund t'i bëhet këtij vendi.
Comments