Sot shënohet afati i fundit kushtetues për zgjedhjen e Presidentit të ri të Republikës së Kosovës. Sipas Nenit 86, paragrafi 2 të Kushtetutës, zgjedhja e Presidentit duhet të bëhet jo më vonë se tridhjetë (30) ditë para përfundimit të mandatit aktual. Mandati i Vjosa Osmani ka nisur më 4 prill 2021. Llogaria është e thjeshtë. Afati është sot, para orës 24:00.
Dhe megjithatë — heshtje.
Asnjë njoftim zyrtar. Asnjë mbledhje e Kryesisë së Kuvendit. Asnjë ftesë për deputetët. Asnjë shenjë se mazhoranca ka ndërmend ta përmbushë detyrimin kushtetues. Partia fituese, Lëvizja Vetëvendosje, nuk ka ofruar asnjë sqarim publik. Kryetarja e Kuvendit nuk ka thirrur mbledhje për caktimin e seancës. Institucionet duken si të paralizuara — jo nga pamundësia, por nga vullneti.
A është kjo neglizhencë? Apo një kalkulim i ftohtë politik?
Nëse seanca nuk ftohet fare, vendi futet në një terren të rrezikshëm interpretimesh dhe përplasjesh kushtetuese. Njëra skemë e mundshme është që Presidentja aktuale të ftojë përfaqësuesit e partive për konsultime dhe të hapë rrugën për zgjedhje të reja, duke e konsideruar Kuvendin të shpërndarë de facto. Një tjetër skenar parasheh që ajo të qëndrojë në detyrë edhe një muaj, në një zgjatje teknike të mandatit, ndërsa vendi mbetet pezull mes afateve dhe interpretimeve.
Por nëse Presidentja synon të mbetet aktive në politikë dhe të garojë në zgjedhjet e ardhshme — që sipas ligjit duhet të mbahen brenda 45 ditëve në rast shpërndarjeje të Kuvendit — ajo do të duhet të japë dorëheqje për t’u rikthyer në subjektin e saj politik, Partia Guxo, ose për të krijuar një alternativë të re elektorale. Çdo ditë vonesë e ngushton hapësirën e veprimit.
Nga ana tjetër, pritet që Lëvizja Vetëvendosje ta dërgojë çështjen në Gjykatën Kushtetuese, duke pretenduar se afati ende nuk është konsumuar dhe se ekziston hapësirë ligjore për veprim. Një tjetër betejë juridike. Një tjetër bllokadë. Një tjetër cikël akuzash dhe kundërakuzash për fajtorin e radhës.
Ndërkohë, qytetarët shohin një klasë politike që luan me afate kushtetuese si të ishin data formale kalendarike. Kushtetuta nuk është rekomandim. Afatet nuk janë sugjerime. Mosveprimi institucional në një moment të tillë nuk është thjesht papërgjegjësi — është rrezik për rendin kushtetues.
Kriza aktuale nuk është e imponuar nga jashtë. Nuk është produkt i ndonjë force madhore apo rrethane të jashtëzakonshme. Është krizë e vetëprodhuar. Me vetëdëshirë. Me kalkulim. Me arrogancë politike.
Dhe ndërsa elitat merren me lojëra taktike, shteti mbetet peng i mungesës së vendimmarrjes. Republika rrezikon të hyjë në një spirale paqartësie ku interpretimi zëvendëson normën dhe interesi partiak e mposht detyrimin kushtetues.
Në fund, pyetja nuk është vetëm kush e ka fajin për këtë bllokadë të radhës. Pyetja është sa herë do ta tolerojë shoqëria një papërgjegjësi të tillë politike?
Sepse demokracia nuk rrëzohet vetëm nga grushtet e shtetit. Ajo gërryhet, ngadalë, nga mosveprimi, nga heshtja dhe nga kalkulimet e ngushta të pushtetit.
/xhavit selmani/
Comments