Padia penale e ngritur nga Mehmet Memqaj, i mbijetuar i masakrës së Dubravës, ndaj Shkëlzen Gashit nuk është një reagim i zakonshëm – është një akt i domosdoshëm përballë një tendence të rrezikshme: deformimit të së vërtetës historike në emër të “interpretimit”.
Kur një njeri që ka përjetuar vetë tmerrin e një masakre del publikisht dhe akuzon se faktet po shtrembërohen, kjo nuk mund të injorohet si “mendim ndryshe”. Kjo është dëshmi e drejtpërdrejtë që duhet të peshojë më shumë se çdo narrativë e ndërtuar në tavolinë.
Shkëlzen Gashi, përmes ekspozitës së tij “Masakrat në Kosovë 1998–1999”, sipas padisë, ka bërë pikërisht atë që nuk duhet bërë kurrë me historinë e dhimbshme të një populli: ka relativizuar krimin dhe ka vënë në dyshim statusin e viktimave. Pretendimet se disa nga të vrarët në Dubravë mund të kenë qenë “të armatosur” nuk janë thjesht të diskutueshme – ato janë fyese dhe të rrezikshme. Ato prekin drejtpërdrejt dinjitetin e njerëzve që u vranë të pambrojtur dhe të atyre që mbijetuan për të treguar të vërtetën.
Mehmet Memqaj e thotë qartë: të burgosurit kanë qenë të paarmatosur, të pambrojtur dhe viktima të një krimi brutal. Çdo përpjekje për ta zbutur këtë realitet është jo vetëm e papranueshme, por edhe moralisht e dënueshme.
 |
| Mehmet Memqaj |
Kjo nuk është më çështje debati akademik. Kjo është çështje përgjegjësie. Kur dikush merr përsipër të flasë për masakra dhe për viktima reale, ai ka detyrim moral dhe profesional që të mos manipulojë faktet. Përndryshe, ai bëhet pjesë e problemit që pretendon se po e trajton.
Edhe më problematike është fakti që kjo narrativë prezantohet përmes një ekspozite publike, duke krijuar një perceptim të rremë tek qytetarët dhe sidomos tek brezat e rinj. Kjo është mënyra se si fillon shtrembërimi i historisë – jo me mohime të hapura, por me “nuanca” që në thelb e ndryshojnë të vërtetën.
Padia e Mehmet Memqajt duhet parë si një vijë ndarëse: midis të vërtetës së jetuar dhe versioneve të fabrikuara të saj. Nuk mund të ketë barazi mes dëshmisë së një të mbijetuari dhe një interpretimi që bie ndesh me atë dëshmi.
Nëse këto raste kalojnë pa përgjegjësi, atëherë rrezikojmë që nesër historia e luftës në Kosovë të mos shkruhet nga viktimat dhe faktet, por nga interpretime të papërgjegjshme që i shërbejnë narrativave të gabuara.
Dhe kjo është një kosto që asnjë shoqëri nuk duhet ta lejojë.
/xh.selmani/
Comments