Shumica e kripës në det vjen nga kontinentet. Gurët dhe shkëmbinjtë në tokë përmbajnë minerale të ndryshme. Me kalimin e kohës, ato shpërbëhen nga shiu, era dhe lumenjtë. Mineralet transportohen nga lumenjtë deri në det.
Kur uji i detit avullon gjatë ciklit natyror të ujit, vetëm uji ngrihet në atmosferë, ndërsa kripa dhe mineralet mbeten në det. Për miliona vite, kështu është grumbulluar gjithnjë e më shumë kripë në oqeane.
Shkencëtarët e kanë njohur këtë proces prej më shumë se 100 vitesh. Dikur disa studiues u përpoqën të llogarisnin moshën e Tokës duke parë sa kripë kishte në det dhe sa minerale sillnin lumenjtë çdo vit. Ata arritën në përfundimin se Toka ishte rreth 9 milionë vjeçare. Sot dihet se Toka është shumë më e vjetër dhe se kjo mënyrë llogaritjeje nuk ishte e saktë, sepse sasia e mineraleve që hyjnë në det ndryshon me kohën dhe ndikohen edhe nga procese të tjera natyrore.
Pse deti nuk bëhet gjithnjë e më i kripur?
Një pyetje interesante është: nëse kripa vazhdon të hyjë në det, pse uji nuk bëhet tepër i kripur?
Përgjigjja gjendet te procesi i depozitimit të kripës. Në periudha të ndryshme të historisë së Tokës janë formuar pellgje të mëdha detare, sidomos në zona shumë të nxehta. Uji hynte në këto zona dhe avullonte vazhdimisht, derisa mbetej vetëm një përqendrim shumë i lartë kripe. Kështu krijoheshin liqene të mëdha kripe dhe shtresa kripe që me kalimin e kohës mbuloheshin nga sedimente të tjera.
Gjurmë të këtyre depozitave të kripës gjenden edhe sot, për shembull në Gjermani apo në zona si Salt Lake City dhe Iran. Ky proces ndihmon që një pjesë e kripës të largohet nga deti, duke mbajtur të qëndrueshëm nivelin e kripësisë për miliona vite.
A ka qenë deti gjithmonë i kripur?
Shkencëtarët mendojnë se deti nuk ka qenë kurrë ujë i ëmbël. Madje, më shumë se një miliard vjet më parë, kur në Tokë ekzistonin vetëm mikroorganizma të vegjël, deti ishte rreth dy herë më i kripur se sot.
Kripësia e lartë e ujit besohet të ketë ngadalësuar zhvillimin e jetës komplekse. Në ujë shumë të kripur tretet më pak oksigjen, dhe pa oksigjen organizmat më të zhvilluar nuk mund të mbijetonin. Për këtë arsye, krijimi i formave më të avancuara të jetës në Tokë mori shumë kohë.
Comments