Populizmi është një dukuri politike që po bëhet gjithnjë e më e pranishme edhe në Kosovë. Ai nuk është thjesht një mendim politik, por një mënyrë e të bërit politikë që shpesh tingëllon tërheqëse për qytetarët, sidomos në kohë pakënaqësie, krize apo zhgënjimi me institucionet.
Çfarë është populizmi?
Populizmi zakonisht paraqitet si “zëri i popullit”. Politikanët populistë pretendojnë se flasin në emër të shumicës dhe se vetëm ata përfaqësojnë vullnetin e vërtetë të qytetarëve. Ata shpesh thonë:
“Ne kemi të drejtë, të tjerët gabojnë.”
Një nga tiparet kryesore të populizmit është ndarja e shoqërisë në dy kampe:
- “Ne” – populli i ndershëm
- “Ata” – elitat, kundërshtarët politikë, institucionet, mediat ose grupe të caktuara shoqërore
Këta “të tjerët” paraqiten si fajtorë për të gjitha problemet: papunësinë, varfërinë, korrupsionin apo dështimet shtetërore.
Zgjidhje të thjeshta për probleme të ndërlikuara
Shoqëria dhe politika janë të ndërlikuara. Problemet kërkojnë analiza, debat dhe kompromis. Por populizmi ofron zgjidhje të shpejta dhe të thjeshta, të cilat shpesh nuk bazohen në fakte apo plane konkrete.
Premtimet populiste mund të tingëllojnë bukur, por shpesh:
- nuk janë të realizueshme
- ndryshojnë sipas interesit politik
- mbështeten më shumë në emocione sesa në argumente
Populizmi dhe demokracia
Në një demokraci funksionale:
- ekzistojnë mendime të ndryshme
- politikanët debatojnë
- respektohen faktet dhe rregullat
- askush nuk përjashtohet nga shoqëria
Populizmi, në anën tjetër, nuk e pranon pluralizmin e mendimeve. Populistët shpesh:
- nuk respektojnë debatin demokratik
- fyejnë kundërshtarët
- përhapin informacione të rreme
- mohojnë faktet
- nuk pranojnë mendime ndryshe nga të tyret
Ata përpiqen të minojnë besimin e qytetarëve në institucionet shtetërore, duke thënë se politikanët e zgjedhur, gjyqësori apo organizatat shtetërore nuk funksionojnë ose janë kundër popullit.
Populizmi në Kosovë
Në Kosovë, populizmi shpesh ushqehet nga:
- zhgënjimi i qytetarëve me politikën
- korrupsioni dhe mungesa e drejtësisë
- varfëria dhe papunësia
- pritjet e larta dhe realiteti i vështirë social
Politikanë të ndryshëm, nga pozita apo opozita, përdorin gjuhë populiste për të fituar mbështetje, sidomos në fushata zgjedhore. Ata paraqiten si “shpëtimtarë”, ndërsa të tjerët si “armiq të popullit”.
Pse duhet kujdes?
Të shprehësh mendimin tënd është e drejtë demokratike. Të kritikosh pushtetin është e nevojshme. Por kur politika bazohet vetëm në përjashtim, urrejtje, gënjeshtra dhe mohim të institucioneve, atëherë demokracia dobësohet.
Populizmi mund të duket tërheqës në fillim, por në afat të gjatë:
- dëmton debatin publik
- përçan shoqërinë
- rrezikon funksionimin e demokracisë
Kosova ka nevojë për politikë me ide, argumente dhe zgjidhje reale – jo për retorikë që ushqen emocionet, por nuk zgjidh problemet. Një shoqëri demokratike forcohet kur qytetarët informohen, pyesin, dyshojnë dhe kërkojnë përgjegjësi – jo kur besojnë verbërisht se vetëm një zë ka të drejtë.
Populizmi mund të flasë në emër të popullit, por demokracia jeton nga shumë zëra.
xh.selmani
Comments