Analizat e ADN-së zbulojnë trashëgimi gjenetike shumë të lashtë te afrikanët e epokës së gurit
Prej kohësh dihet se origjina e njeriut modern është në Afrikë. Por pyetja se ku saktësisht në Afrikë u shfaq Homo sapiens mbetet e hapur. Studime të reja shkencore sugjerojnë se djepi i njerëzimit mund të mos ketë qenë Afrika Lindore, siç është menduar për dekada, por Afrika e Jugut.
Çfarë tregojnë studimet e ADN-së?
Shkencëtarët kanë analizuar ADN-në e gjuetarëve dhe mbledhësve të epokës së gurit që jetuan në Afrikën e Jugut nga rreth 10.200 deri në 150 vjet më parë. Rezultatet, të publikuara në revistën shkencore Nature, tregojnë se këta njerëz kishin një trashëgimi gjenetike jashtëzakonisht të vjetër dhe unike, ndryshe nga çdo popullatë tjetër njerëzore sot.
Sipas studiuesve, kjo popullatë ka jetuar e izoluar për më shumë se 200.000 vjet, pa përzierje me grupe të tjera njerëzore. Një izolim kaq i gjatë është një tregues i fortë se bëhet fjalë për një nga linjat më të hershme të Homo sapiens.
Pse kjo është e rëndësishme?
Deri tani, Afrika Lindore konsiderohej si vendlindja e Homo sapiens, sepse aty janë gjetur disa nga fosilet më të vjetra. Megjithatë:
- Në vitin 2011, një studim ADN-je tregoi se disa popullsi në Afrikën e Jugut kanë shumë më tepër larmi gjenetike, çka zakonisht tregon origjinë shumë të hershme.
- Në vitin 2017, fosilet më të vjetra të Homo sapiens (300.000 vjeçare) u zbuluan në Marok, duke e bërë historinë edhe më komplekse.
- Studime të fundit sugjerojnë se Homo sapiens mund të jetë formuar nga dy ose më shumë popullata themeluese, dhe jo nga një e vetme.
Një gjenom unik në botë
Studiuesit nga Universiteti i Uppsalës, të udhëhequr nga Mattias Jakobsson, zbuluan se:
- ADN-ja e njerëzve prehistorikë të Afrikës së Jugut është jashtë spektrit gjenetik të njerëzve modernë.
- Vetëm tek këta pak individë gjendet rreth gjysma e të gjitha varianteve gjenetike të njohura njerëzore.
- Popullatat e tjera njerëzore ndajnë mes tyre gjysmën tjetër.
Kjo tregon se rrënjët gjenetike të njerëzimit janë jashtëzakonisht të thella në Afrikën e Jugut.
Gjene kyçe për zhvillimin e njeriut
Shumë nga variantet gjenetike të zbuluara lidhen me:
- zhvillimin e trurit dhe aftësive njohëse,
- përshtatjen ndaj nxehtësisë,
- mbijetesën në mjedise të vështira.
Këto gjene mund të kenë luajtur një rol vendimtar në formimin e Homo sapiens si specie.
A lindi Homo sapiens në Afrikën e Jugut?
Të dhënat e reja sugjerojnë se paraardhësit e popujve të Afrikës së Jugut mund të kenë qenë grupi i parë që u nda nga paraardhësi i përbashkët i gjithë Homo sapiens-it. Kjo bie ndesh me teorinë e mëparshme se njerëzit modernë arritën në Afrikën e Jugut vetëm rreth 50.000 vjet më parë.
Sipas bashkautores Carina Schlebusch:
“Falë analizave gjithnjë e më të avancuara të ADN-së, po arrijmë të kuptojmë më mirë marrëdhëniet mes popullatave të hershme njerëzore dhe mënyrën se si u zhvillua njeriu modern në Afrikë.”
Historia e origjinës së Homo sapiens nuk është lineare dhe as e thjeshtë. Por studimet e reja tregojnë qartë se Afrika e Jugut ka pasur një rol shumë më të rëndësishëm sesa mendohej më parë. Kjo na afron një hap më shumë drejt kuptimit të origjinës sonë – dhe tregon se rrënjët e njerëzimit janë më të thella, më të ndërlikuara dhe më interesante nga sa kemi besuar deri tani.
Comments