Kina synon “ribashkimin” me Tajvanin dhe për këtë qëllim po përdor një interpretim të vetin të historisë botërore. Madje edhe vende si Gjermania po vihen nën presion që të përshtaten me këtë narrativë.
Kur ministri i Jashtëm gjerman Johann Wadephul vizitoi Pekinin në fillim të muajit, homologu i tij kinez, Wang Yi, i mbajti një ligjëratë të gjatë për historinë botërore. Ai nisi me Deklaratën e Kajros të vitit 1943, e cila përcaktoi fatin e territoreve të pushtuara nga Japonia pas humbjes së saj, vazhdoi me themelimin e Republikës Popullore të Kinës në vitin 1949 dhe përfundoi me pranimin e Kinës në Kombet e Bashkuara në vitet ’70. Ministria e Jashtme kineze i publikoi këto deklarata me titullin domethënës: “Statusi i Tajvanit është ‘vulosur me shtatë dryna’”.
Qëllimi i kësaj “ore historie” ishte i qartë: të justifikonte pretendimin e Kinës mbi Tajvanin.
Reagimi i ashpër i Pekinit lidhej me deklarata të mëparshme të Wadephulit. Në tetor, politikani i CDU-së kishte akuzuar Kinën për një sjellje gjithnjë e më agresive ndaj Tajvanit. Pekini, megjithatë, e konsideron çështjen e Tajvanit si punë të brendshme dhe refuzon çdo ndërhyrje të jashtme. “Ribashkimi” me ishullin që e quan provincë të shkëputur është një nga objektivat kryesore të udhëheqjes komuniste kineze. Presidenti Xi Jinping thekson se kjo duhet të ndodhë paqësisht – por, nëse është e nevojshme, edhe me forcë ushtarake.
Tajvani si “pjesa e fundit e mozaikut” të rendit pasluftës
Për të justifikuar aneksimin e mundshëm të Tajvanit, Kina prej kohësh i referohet interpretimit të saj të historisë. Mesazhi kryesor: Tajvani ka qenë gjithmonë pjesë e Kinës dhe kurrë një shtet i pavarur. Rikthimi i Tajvanit nën sovranitetin kinez, sipas Pekinit, është “rezultat i fitores së Kinës në Luftën e Dytë Botërore dhe pjesë integrale e rendit ndërkombëtar pasluftës”.
Kjo linjë u shfaq qartë edhe në vitin 2023, kur ish-ministri i Jashtëm kinez Qin Gang vizitoi pallatin Cecilienhof në Potsdam, vendin ku aleatët vendosën për rendin pasluftës në Europë. Në librin e vizitorëve ai shkroi: “Le të ruajmë rendin ndërkombëtar pas Luftës së Dytë Botërore, të promovojmë paqen dhe prosperitetin global dhe të realizojmë ribashkimin kombëtar të Kinës.”
Argumenti kinez, i thjeshtuar, është ky: pas fitores së komunistëve të Mao Ce Dunit në luftën civile dhe shpalljes së Republikës Popullore më 1 tetor 1949, Pekini u bë e vetmja qeveri legjitime e gjithë Kinës – përfshirë Tajvanin, i cili deri në vitin 1945 ishte koloni japoneze. Qeveria nacionaliste e mundur u tërhoq në ishull, ku vazhdon të ekzistojë Republika e Kinës, por Pekini e konsideron atë të paligjshme.
Një interpretim i kontestuar i historisë
Sipas sinologes Marina Rudyak nga Universiteti i Heidelbergut, e reja nuk është vetë narrativa, por intensiteti me të cilin Kina po e promovon atë kohët e fundit. “Për Kinën, ribashkimi me Tajvanin është pjesa e fundit që mungon në rendin pas Luftës së Dytë Botërore,” shpjegon ajo. Duke përsëritur vazhdimisht “fakte historike” të përzgjedhura, Pekini përpiqet të ndryshojë mënyrën se si bota e sheh Tajvanin.
Kina paraqitet si mbrojtëse e rendit pasluftës dhe e shndërron bashkimin me Tajvanin në një “domosdoshmëri historike”. Kush e kundërshton këtë pretendim, sipas logjikës së Pekinit, vë në dyshim të gjithë rendin ndërkombëtar pas vitit 1945.
Por historia nuk është aq e qartë sa pretendon Kina. “Tajvani nuk ka qenë kurrë pjesë e Republikës Popullore,” thekson Rudyak. Madje edhe brenda Partisë Komuniste Kineze, deri në vitin 1949 ekzistonte mendimi se Tajvani, pas përfundimit të sundimit japonez, duhet të kishte të drejtë vetëvendosjeje. Sot kjo qasje është braktisur plotësisht. Xi Jinping e quan bashkimin me Tajvanin një “mision historik” dhe një “detyrim të palëkundur” të partisë së tij.
Fuqitë e mëdha dhe historia si mjet politik
Sa e ndjeshme është Kina ndaj çdo kundërshtimi u pa qartë në nëntor, kur kryeministrja japoneze Sanae Takaichi deklaroi se Japonia mund të detyrohej të ndërhynte ushtarakisht nëse Kina sulmon Tajvanin. Për Pekinin kjo ishte një fyerje e dyfishtë: ndërhyrje në punët e brendshme dhe, mbi të gjitha, deklaratë nga Japonia – një vend që gjatë Luftës së Dytë Botërore kreu krime të rënda në Kinë, me deri në 20 milionë viktima.
Që nga ajo kohë, propaganda kineze është intensifikuar dhe Pekini ka dërguar edhe avionë luftarakë në rajon. Ministria e Jashtme kineze deklaroi se komuniteti ndërkombëtar duhet të “parandalojë përsëritjen e tragjedisë, të ruajë rezultatet e fitores në Luftën e Dytë Botërore dhe rendin pasluftës, si dhe paqen dhe stabilitetin botëror”. Edhe këtu, rendi pasluftës shfaqet si justifikim për kërcënimin e përdorimit të forcës ndaj Tajvanit.
“Kina sillet ashtu siç sillen fuqitë e mëdha,” përfundon Rudyak. “Ajo e interpreton historinë sipas interesave të veta.”
Comments